English
Mụn trứng cá là vấn đề da liễu phổ biến ở mọi lứa tuổi, gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ bề mặt da. Để nhanh chóng loại bỏ cảm giác khó chịu này, nhiều người thường tìm đến giải pháp nặn mụn. Đặc biệt, sự bùng nổ của các quảng cáo thần thánh hóa phương pháp này từ các cơ sở làm đẹp không chính thống vô tình khiến người bệnh hiểu lầm đây là chìa khóa vạn năng để sở hữu làn da mịn màng. Vậy dưới góc độ y khoa lâm sàng, câu trả lời chính xác cho vấn đề này là gì?
Có nên nặn mụn không?
Câu trả lời là có thể can thiệp nhưng với điều kiện thủ thuật phải được thực hiện đúng thời điểm, đúng kỹ thuật và bảo đảm môi trường vô trùng nghiêm ngặt. Hướng dẫn điều trị mụn hiện hành của Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ và Hiệp hội Da liễu Nhật Bản ghi nhận lấy nhân mụn là một giải pháp hỗ trợ phù hợp cho các trường hợp mụn đầu đen, mụn đầu trắng và một số thể mụn viêm đã khu trú.
Tuy nhiên, các tổ chức y tế này cũng đưa ra khuyến cáo khắt khe rằng việc tự ý cạy, bóp hoặc dày vò nốt mụn bằng lực tay tại nhà là hành động tổn thương da thô bạo, hoàn toàn không nên thực hiện.
Do đó, việc nặn mụn chỉ mang lại giá trị tích cực khi được thực hành theo tiêu chuẩn y khoa chuyên sâu từ những người có kiến thức lâm sàng vững vàng.
Lấy nhân mụn có hết mụn được không?
Lấy nhân mụn không thể giúp loại bỏ mụn tận gốc. Về mặt cơ chế bệnh sinh, mụn trứng cá là hệ quả của một chuỗi mắt xích liên quan chặt chẽ với nhau, bao gồm tuyến dầu hoạt động quá mức gây tăng tiết bã nhờn, cổ nang lông bị bít tắc do rối loạn sừng hóa, vi khuẩn C. acnes bùng nổ trong môi trường thiếu khí và phản ứng viêm của hệ miễn dịch.
Thao tác lấy nhân mụn thực chất chỉ là một biện pháp cơ học tác động vào phần ngọn nhằm dọn dẹp cồi mụn và chất ứ đọng ra khỏi bề mặt da. Do không thể triệt tiêu được các nguyên nhân gốc rễ bên trong, nếu chỉ chăm chăm đi nặn mụn mà không phối hợp với phác đồ y khoa như dùng retinoid để bình thường hóa sừng hóa hay BHA làm sạch sâu, các nhân mụn mới sẽ nhanh chóng tái phát tại chính vị trí cũ sau một đến hai tuần.
Mặc dù không trị dứt điểm được mụn, lấy nhân mụn chuẩn y khoa vẫn mang lại những lợi ích hỗ trợ lâm sàng to lớn như sau:
- Thông thoáng cổ nang lông: việc loại bỏ sớm các cồi mụn kích thước lớn giúp giải phóng áp lực nội tại, ngăn chặn lỗ chân lông bị nới giãn và hạn chế mụn không viêm tiến triển thành các ổ mụn sưng đỏ.
- Tạo đường dẫn cho hoạt chất thẩm thấu: bề mặt da sau khi được dọn dẹp sạch sẽ giúp các loại thuốc bôi thoa chuyên dụng dễ dàng đi sâu vào lỗ chân lông, từ đó tối ưu hóa hiệu quả và rút ngắn thời gian điều trị.
- Khu trú ổ viêm: đối với mụn viêm nhẹ đã gom cồi, thao tác đúng kỹ thuật giúp loại bỏ dịch mủ an toàn, ngăn ngừa tổn thương ăn luồng sâu hoặc lan rộng sang các vùng da lành lân cận.
* Khách hàng cần đăng ký nhận voucher trước khi thăm khám. Voucher chỉ áp dụng cho khách hàng thăm khám lần đầu tiên tại Phòng khám Da liễu Doctor Acnes.
Vai trò của nặn mụn trong liệu trình điều trị mụn trứng cá theo khuyến cáo của các Hiệp hội Da liễu
Theo Hướng dẫn điều trị mụn hiện hành của Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ và Hiệp hội Da liễu Nhật Bản, nặn mụn (lấy nhân mụn) theo đúng chuẩn y khoa được xem là giải pháp lựa chọn cho mụn đầu trắng, mụn đầu đen và một số trường hợp mụn viêm mặc dù bằng chứng y học của phương pháp này rất hạn chế.
Hay nói cách khác, dù không có nghiên cứu lâm sàng về hiệu quả của việc lấy nhân mụn trong điều trị mụn trứng cá nhưng các chuyên gia da liễu vẫn cho rằng lợi ích phương pháp này đã được ghi nhận qua quá trình thực hành từ rất lâu trên lâm sàng và khuyến nghị tiếp tục ứng dụng như là một phương pháp bổ trợ trong liệu trình điều trị mụn.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng nặn mụn chỉ giúp loại bỏ các nhân mụn đã hình thành ra khỏi bề mặt da mà không giúp ngăn ngừa sự hình thành của các nhân mụn mới. Nặn mụn không có vai trò trong việc điều hòa hay tác động vào các cơ chế bệnh sinh của mụn trứng cá bao gồm sự gia tăng keratin hóa tại cổ nang lông, gia tăng số lượng vi khuẩn P. acnes, tăng sản xuất bã nhờn và phản ứng viêm tại chỗ.
Điều trị mụn chuẩn y khoa cần có sự kết hợp giữa 2 nhóm phương pháp vật lý và hóa học cùng điều trị nội khoa để có được phác đồ tác động toàn diện đến tất cả các cơ chế bệnh sinh của mụn. Có như thế thì mới đạt được hiệu quả trị mụn cao và duy trì hiệu quả lâu dài nhờ ngăn ngừa nhân mụn mới hình thành.
Cũng cần phân biệt rõ giữa lấy nhân mụn chuẩn y khoa và việc dùng tay sờ, cạy hay tự nặn mụn tại nhà. Thế nào là lấy nhân mụn chuẩn y khoa sẽ được nói kỹ hơn ở phần tiếp theo của bài viết này.
Các lợi ích của nặn mụn chuẩn y khoa
Nên nhớ các lợi ích của nặn mụn chỉ có được khi thực hành theo đúng chuẩn y khoa. Các lợi ích của nặn mụn chuẩn y khoa có thể đề cập đến bao gồm:
- Nhân mụn một khi đã hình thành thì nếu không được tác động để lấy ra khỏi bề mặt da sẽ không thể tự mất đi, mãi mãi nằm dưới da và gây tắc nghẽn lỗ chân lông, làm lỗ chân lông giãn to. Do đó, lấy nhân mụn sẽ giúp giảm tải và thông thoáng lỗ chân lông một cách nhanh chóng, hỗ trợ quá trình điều trị mụn nhanh và hiệu quả hơn.
- Đối với trường hợp mụn viêm có nhiễm khuẩn, lấy nhân mụn chuẩn y khoa còn giúp hạn chế mụn phát triển nặng hơn và lây lan sang các vùng da khác.
Những rủi ro nghiêm trọng khi tự ý nặn mụn tại nhà
Việc tự xử lý mụn tại nhà bằng tay hoặc các dụng cụ không qua tiệt trùng là nguyên nhân chính dẫn đến các biến chứng phá hủy cấu trúc biểu mô tế bào:
- Nguy cơ hình thành sẹo rỗ hoặc sẹo lồi vĩnh viễn: áp lực cơ học từ lực tay đè ép thô bạo tạo ra một cú nổ ngược vào bên trong, đẩy vi khuẩn và dịch mủ tràn sâu xuống lớp trung bì. Lúc này, hệ miễn dịch điều động bạch cầu giải phóng ồ ạt các enzyme MMP tiêu hủy chất nền ngoại bào, làm đứt gãy hàng loạt sợi collagen và elastin nâng đỡ khiến cấu trúc da sụp lún thành sẹo rỗ, hoặc tăng sinh mô sẹo lồi do sửa chữa lỗi mất kiểm soát.
- Tình trạng thâm đen hoặc thâm đỏ dai dẳng: lực tác động mạnh làm tổn thương màng đáy, kích thích tế bào hắc tố sản sinh melanin quá mức hình thành các vết thâm đen lì lợm. Bên cạnh đó, việc bóp nặn quá tay còn làm giãn nứt các mạch máu nhỏ bên dưới da, dẫn đến tình trạng thâm đỏ hồng ban sau mụn kéo dài nhiều tháng.
- Đẩy ổ viêm lan rộng và đe dọa tính mạng: tự nặn mụn khi chưa chín muồi vô tình làm rách thành nang lông, khiến vi khuẩn nhiễm trùng lây lan rộng. Đáng sợ nhất là việc can thiệp vào vùng tam giác tử thần từ sống mũi xuống hai khóe miệng, vi khuẩn từ ổ mủ có thể đi trực tiếp vào hệ tĩnh mạch sọ não gây biến chứng viêm tắc tĩnh mạch xoang hang, dẫn đến tổn thương dây thần kinh vùng mặt và là tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
Khi nào là thời điểm thích hợp để lấy nhân mụn?
Để hạn chế tối đa tổn thương cơ học thứ phát, việc xác định thời điểm vàng để can thiệp dựa trên các dấu hiệu nhận biết lâm sàng là vô cùng quan trọng:
- Đối với mụn không viêm: thời điểm thích hợp là khi nhân mụn đầu đen hoặc đầu trắng đã biệt hóa rõ ràng, khô quánh và trồi hẳn lên trên bề mặt da.
- Đối với mụn viêm: tuyệt đối không cạy nặn trong 72 giờ đầu tiên do vi khuẩn đang tăng sinh mạnh và nang lông còn nguyên vẹn. Chỉ cho phép can thiệp khi ổ viêm đã tự giới hạn hoàn toàn với các tiêu chuẩn gồm hình thái nhân mụn đã khô và có đầu mủ trắng, đen rõ rệt; vùng da xung quanh phẳng lại, không còn cảm giác đau nhức, sưng nề hay nóng đỏ rực.
Đối với các thể mụn nặng như mụn nang, mụn bọc sưng to nằm sâu ở trung bì, mụn mạch lươn kết nối thành dải viêm lớn hoặc mụn đang breakout mất kiểm soát, người bệnh cần giữ nguyên trạng thái và đến gặp Bác sĩ Da liễu để được chỉ định dùng thuốc hoặc trích rạch dẫn lưu mủ chuyên sâu.
Quy trình lấy nhân mụn chuẩn y khoa tại Doctor Acnes
Doctor Acnes là Phòng khám Da liễu uy tín và lâu đời tại TP. HCM, chuyên cung cấp các giải pháp điều trị mụn và khắc phục sẹo rỗ theo đúng phác đồ y khoa. Tại đây, lấy nhân mụn được thực hiện như một thủ thuật chuyên sâu bởi đội ngũ kỹ thuật viên bài bản dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của Bác sĩ chuyên khoa qua các bước sau:
- Bước 1: làm sạch da mặt bằng các sản phẩm chuyên dụng để loại bỏ lớp trang điểm, bụi bẩn và tế bào chết.
- Bước 2: xông hơi nóng làm mềm cấu trúc da, hỗ trợ giãn nở cổ nang lông để quá trình lấy nhân diễn ra dễ dàng, giảm bớt đau đớn và tổn thương.
- Bước 3: hút sạch chất nhờn dư thừa và các nhân mụn mở nằm sát trên bề mặt da.
- Bước 4: sát khuẩn bề mặt bằng dung dịch y tế, sau đó kỹ thuật tiến hành lấy nhân mụn bằng kỹ thuật vô khuẩn, dùng lực vừa phải để bảo vệ màng đáy da và sát khuẩn lại một lần nữa sau khi hoàn thành.
- Bước 5: đi tia điện tím nhằm tiêu diệt các vi khuẩn cứng đầu nằm sâu trong lỗ chân lông, làm dịu tổn thương hở và ngăn ngừa mụn mới.
- Bước 6: đắp mặt nạ trị mụn chuyên sâu giúp kháng viêm, làm dịu hiện tượng đỏ da và hỗ trợ se khít lỗ chân lông.
Bên cạnh đó, đối với các trường hợp mụn viêm nặng, Bác sĩ Da liễu tại Doctor Acnes sẽ trực tiếp thăm khám và thiết kế phác đồ cá nhân hóa kết hợp các phương pháp bổ trợ như peel da, quang động trị liệu, laser hoặc tiêm corticoid nhằm kiểm soát phản ứng sưng đỏ, hạn chế sẹo và đẩy nhanh tốc độ hồi phục của làn da.
Tóm lại, lấy nhân mụn chỉ là bước đệm hỗ trợ dọn dẹp bề mặt chứ không thể điều trị mụn tận gốc. Nếu đang gặp các vấn đề về mụn trứng cá, hãy liên hệ ngay với Phòng khám Da liễu Doctor Acnes để được các Bác sĩ trực tiếp thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa an toàn, hiệu quả.
Tài liệu tham khảo
- Hayashi N, Akamatsu H, Iwatsuki K, Shimada-Omori R et al. “Guidelines for the treatment of acne vulgaris 2017“. J Dermatol. 2018 Aug;45(8):898-935
- Zaenglein, Andrea L et al. “Guidelines of care for the management of acne vulgaris”. Journal of the American Academy of Dermatology vol. 74,5 (2016): 945-73.e33
Bài viết này có hữu ích không?
Chọn 1-5 sao cho chất lượng bài viết
Đăng ký tư vấn trực tiếp cùng Bác sĩ Da liễu
Nếu bạn cần tư vấn về các vấn đề da, hãy để lại thông tin để được thăm khám trực tiếp cùng đội ngũ Bác sĩ Da liễu tại Phòng khám Doctor Acnes
